Wstęp
Wychowanie przebiega bowiem w ramach stosunku wychowawczego, a stosunek ten jest układem społecznym, który - tak jak dowolny układ mechaniczny - może funkcjonować sprawnie tylko wtedy, gdy wszystkie jego elementy w nim występujące działają dobrze. Wychowawca musi mieć pewien określony ideał wychowawczy, czyli wizję tej osobowości, jaką chce ukształtować w swoim wychowanku. Ideał wychowawczy jest niejako osobowością modelową, idealną, ma wszystkie cechy pożądane w stopniu doskonałym. A więc ideał wychowawczy chrześcijaństwa, to była osobowość świętego, który wszystkie cnoty chrześcijańskie posiadał w stopniu doskonałym. Ideał wychowawczy socjalizmu, to człowiek uspołeczniony, kierujący się w swojej działalności etyką socjalistyczną, dbający o rozwój ustroju, podporządkowujący swoje osobiste dążności i interesy celom społeczeństwa socjalistycznego. Łatwiej jest określić ideał wychowawczy człowieka walczącego o socjalizm, rewolucjonisty, i takich ideałów mamy wiele) trudniej jest o określenie człowieka idealnego, żyjącego w ustroju życiem codziennym, i tu trzeba wytknąć pedagogom, że dotychczas ten ideał nie jest wyraźnie określony.